Go with the flow
Aan een strak, gespierd en soepel lijf werken en tegelijk geestelijk ook meer in balans komen? Lijkt dit je te mooi om waar te zijn? Dan volgt hier het goede nieuws: het is waar èn dus mogelijk......al zo'n slordige achtduizend jaar! Want zover gaat de Yogatraditie. Maar hoe komt het dan dat Yoga nu ineens zo in de belangstelling staat? Volgens yogaleraar Gösta van Dam heeft dat alles te maken met de tijd waarin we leven. "In onze volle en snelle maatschappij zijn we steeds meer op zoek naar de innerlijke balans en dat is precies wat Yoga kan bieden. Yoga is altijd al veel beoefend, maar er hing voor veel mensen een zweem van vaagheid omheen. Heel onterecht", vindt hij, "want Yoga is alles behalve vaag en brengt je - meer dan wat dan ook - met je voeten stevig op de aarde. Het doet absoluut wel wat met je mind, want lichaam en geest zijn binnen deze filosofie onlosmakelijk met elkaar verbonden. Maar je hoeft niet direct op je hoofd te kunnen staan of jezelf in de meest ingewikkelde bochten te forceren. Heel veel gevorderden draaien daar overigens hun hand niet voor om, maar dat is in feite niet waar het om gaat. Waar het vooral om gaat is dat je je bewust wordt over de manier hoe je met beperkingen omgaat. Dus niet alleen tijdens de oefening, maar ook in je dagelijkse leven. Raak je bijvoorbeeld volkomen gefrustreerd als iets niet meteen lukt en blokkeer je, of accepteer je de situatie en probeer je rustig verder te komen. Met andere woorden: kan je helemaal in het hier en nu zijn en op de stroom van het leven meedrijven? Zo ja, dan volgt de rest meestal vanzelf, want uiteindelijk baart alle oefening kunst en zal je in alle opzichten verder komen."

Vele paden leiden naar yoga...
Het woord "yoga" stamt af van het Sanskrietwoord (Sanskriet is de oorspronkelijke taal in India) "yuj", wat staat voor verbinding. Yoga staat dus voor verbinding in de ruimste zin van het woord. Er zijn heel veel verschillende soorten Yoga, maar in het kort zijn de volgende vier vormen (paden) te onderscheiden, te weten: Bhakti Yoga, het pad van de toewijding dat wordt gevolgd door degenen die een religieus leven leiden; Jnana Yoga is het pad van de kennis en de wijsheid in het leven; Karma Yoga is het pad van belangeloze actie ­ Moeder Teresa was hier een goed voorbeeld van ­ en tenslotte de Yoga die hier het meest bekend is en waar we het in dit artikel over hebben, de Hatha Yoga, de lichamelijke Yoga. Door het verrichten van de verschillende Asana's (oefeneningen/houdingen) ontstaat de verbinding tussen het lichaam, de geest en de adem.

Uitdagend en ontspannend
Zelf is Gösta het beste voorbeeld van zijn betoog. Als succesvol modeontwerper in New York leefde hij jaren geleden - op zijn zachtst gezegd - een heftig leven. Zijn vriend Patrick volgde in die tijd yogalessen en was zo enthousiast dat hij hem wist over te halen om een keer met hem mee te gaan. Gösta: "Yoga!! Het woord alleen al! Het leek me één grote ver-van-mijn-bed-show! Maar het tegendeel bleek waar, want tijdens m'n eerste les voelde ik al meteen: this is it! Dit ging over hele andere dingen dan waar ik me tot nu toe mee had bezig gehouden. Vanaf dat moment bezocht ik steeds vaker Yogalessen in plaats van weer de zoveelste fashion-party. Het ging gewoon vanzelf, totdat ik helemaal om was en uiteindelijk besloot om alleen nog met Yoga verder te gaan." Na vele jaren van oefening en studie hebben Patrick en hij nu een Yogastudio in Amsterdam. Het soort yoga dat zij hier geven wordt ook wel Power-Yoga genoemd, maar dat zien zij meer als een hippe naam die eraan gegeven wordt. Onder Power Yoga wordt namelijk gewoon de meest actieve vorm van Yoga verstaan die is afgeleid van de Hatha Yoga. Hun lessen bestaan uit veel verschillende Asana's , vaak ook herhalingen, in combinatie met muziek en een stuk filosofie. Meditatie hoort daar ook bij. Hun lessen zijn zeer intensief en er word dan ook flink gezweet. Voor Monica Vos (filmproducer en moeder van vier kinderen) is Yoga het antwoord op haar hectische bestaan. Monica: "Ooit was het mijn wens om Prima Ballerina te worden, maar na de vooropleiding aan de balletacademie koos ik toch voor de filmwereld. Daarna heb ik altijd veel aan aerobics gedaan. Toen ik kinderen kreeg, merkte ik dat ik mijn lichaam geen plezier meer deed met al dat heftige gedoe. Ik ging vanaf dat moment op zoek naar hèt ultieme trainingsprogramma dat aan mijn behoeften kon voldoen...... Zo'n beetje alles heb ik wel geprobeerd, maar telkens tevergeefs. Totdat een vriendin me een keer meesleepte naar een Yogales. Ook al was het zeker niet makkelijk; ik wist meteen dat ik op de goede weg zat. Nu volg ik Ashtanga en Vinyasa-lessen, die zijn gerelateerd aan Hatha Yoga. Het is behoorlijk pittig en ik kom mezelf ook regelmatig tegen, maar juist dat aspect in deze lessen spreekt me enorm aan. Het aangaan van je angsten en blokkades, waar je telkens mee wordt geconfronteerd, - ook in je dagelijkse leven ­ zetten je voor het blok. Ze overwinnen geeft daarom de grootste kick! Ik vind het ook mooi dat je eenvoudig overgeleverd bent aan je eigen lichaam en een mat en dat je niet meer afhankelijk bent van allerlei gewichten, apparaten of steps. With practice all will come zijn de woorden die me zijn bijgebleven van één van mijn lessen... Een krachtig uitgangspunt voor alles in het leven."

Je bent niet wie je denkt dat je bent...
Bij Yoga is de aandacht, in tegenstelling tot het gewone leven, gericht op wie je bent en niet op wat je hebt (bereikt). Omdat in onze maatschappij de nadruk meestal op het laatste ligt, ben je jezelf daarmee gaan identificeren. Je blik is daardoor de 'verkeerde' kant op gericht, waardoor er een verkeerd beeld van jezelf en de werkelijkheid is ontstaan (dit wordt A-vidya ­ onzuivere kennis ­ genoemd). Je identificeert je daarom het meest met de gedachte één bepaald persoon te zijn. Maar deze persoon bestaat uit verschillende aspecten, zoals je lichaam, je denken, je baan, je mogelijk- en onmogelijkheden, die verzameld zijn onder de noemer 'ik'. Dit 'ik' is echter iets dat jij alleen waarneemt, maar wat je in wezen niet bent. Hierdoor zien we vooral wat ons scheidt van de ander, in plaats van wat ons verbindt, waar yoga voor staat. Om ons diep-gewortelde geloof te verdedigen en te behouden, ontstaan vervolgens spanningen en geblokkeerdheid. Door simpelweg 'alleen maar' bewust te zijn van zijn van het hier en nu - eindeloos op je hoofd te staan of naar India af te reizen is echt niet nodig - en eenvoudige, doch intense Yoga-oefeningen te verrichten, voel je al snel aan wat werkt of juist niet. Wat niet werkt kan je dan vervolgens makkelijker loslaten, maar ook dat is eng. Bepaalde overtuigingen horen tenslotte al heel lang bij je en er is moed voor nodig om daar afscheid van te nemen. Door Yoga word je in ieder geval veel bewuster en zie je dat het er niet omgaat om nog meer te leren, maar dat je juist moet afleren, loslaten en ontspannen.

"Doe je Schoenen uit, doe alles weg waar je niets aan hebt. Dat is waar yoga over gaat". Yogadocent G?sta van Dam wacht even totdat al zijn leerlingen, ongeveer dertig vanavond, hun sportschoenen naast zich hebben neergelegd. Voor de meeste leden van de chique sportschool Medico Vision in Amsterdam-Zuid is dit hun eerste poweryogaklas. "We gaan eerst de Zonnegroet doen", zegt G?sta langzaam en duidelijk. "Ga maar staan. Adem in. Reik met je armen omhoog. Buig nu voorover terwijl je uitademt. Adem in en kijk naar voren. Adem uit en spring naar achteren met je voeten. Nu ben je in de plankpositie, alleen je tenen en je handen raken de grond." Gelach in de zaal; de meeste vrouwen liggen binnen een paar seconden plat op de grond. "Geeft niet", zegt G?sta met een uitgestreken gezicht, "yoga gaat niet om het resultaat, maar om het pad erheen. Het belangrijkste is dat je het probeert." Een klein uur en vele pogingen later - iedereen heeft intussen een rood en bezweet hoofd - gebaart G?sta zijn leerlingen plat op hun rug op de grond te gaan liggen, een hand op de plaats van het hart, de andere op de buik. Hij doet het licht uit. De felverlichte ruimte achter de glazen wand wordt plots duidelijk zichtbaar. Daar rennen kantoortijgers zich de longen uit het lijf op de loopbanden, hun ogen strak gericht op MTV. Afgezien van de zachtjes doorklinkende housemuziek, is het helemaal stil in de poweryogales. 'Adem rustig in en uit", zegt G?sta. "Je leven is hier, nu. Voel het maar." Na een paar minuten gaat hij in lotushouding zitten. De rest van de klas volgt hem. "Ooohmmm", zingt G?sta. Een jonge vrouw vooraan kijkt even wat verwonderd, maar zingt toch mee. Als zijn Ieerlingen de klas uitlopen, grinnikt G?sta: "Kijk eens wat een heilige smoeltjes."

Jong, hoogopgeleid, meestal vrouw en vaak gestresst, zo luidt het profiel van de hedendaagse beginnende yogi of yogini, zeggen G?sta en zijn vriend Patrick Vermeulen, beiden yogaleraar. Yoga mag weer. En dan niet van die zweverige "uitrek-yoga" van de jaren zeventig, maar een fysiek inspannende variant. Patrick en G?sta zijn niet verbaasd door de enorme populariteit van yoga onder carri?remakers. Patrick: "Yoga geeft mensen rust en concentratie in hun drukke bestaan." "lk was nooit naar yoga gegaan als het niet op een sportschool werd gegeven. Het trok me helemaal niet. Maar ik deed daar toch al alles: aerobics, bodyshape, calanetics, noem maar op. Dus toen yoga langskwam, dacht ik: laat ik het een keer proberen. Na een paar keer vond ik het zo fijn dat ik ben gebleven." Na een jaar yogales in Medico Vision vindt Andu Szekrenyesi (28) het nog steeds een beetje vreemd om 'ohm" te zingen. Wat staan ze nou te zaniken, vroeg ze zich de eerste paar keer af. Want de medewerkster van de afdeling sales bij een computerbedrijf was niet gewend te denken aan het nu. Laat staan aan rustig ademhalen. Geen tijd, er moesten targets worden gehaald. "Ik ben een echte stresskip, kan dingen niet van me afzetten. Bovendien werk ik in een echte mannenwereld, waarin je je onzekerheden niet kunt laten zien. En die heb ik bij de vleet. Doe ik het wel goed genoeg? vraag je je constant af. "Ik kreeg allerlei fysieke klachten. Medicijnen, massage, acupunctuur, fysiotherapie: niets hielp echt. Sinds ik yoga doe, weet ik waarom: je moet de problemen bij de oorzaak aanpakken: je onrust. Na een jaar les kan ik eindelijk mijn werk van me afzetten. En als ik in een hectische situatie zit, weet ik: ik moet rustig ademhalen. Natuurlijk heb ik nog steeds stress, maar ik weet er beter mee om te gaan."

G?sta en Patrick horen dit soort verhalen dagelijks. Bijna iedereen die met yoga begint, is door een crisis gegaan, weten ze. Eind-twintigers en dertigers met een gehaast bestaan. Patrick: "Het zijn de reclamemeisjes of computerjongens. Ze zijn jong, maar zitten vast in hun lijf, hebben rsi-klachten, hoofdpijn, kunnen niet slapen. Die mensen zoeken iets waardoor ze beter in hun lijf gaan zitten." G?sta: "Ze voelen op die leeftijd ook de eerste klappen van het leven. Misschien is de promotie waarop je had gehoopt uitgebleven, is je vent vreemdgegaan of is er een dierbare dood neergevallen. Ze vragen zich af: wat is de zin van dit alles? En vinden die zin niet door het laatste model auto aan te schaffen." Patrick en G?sta, Petsie en Gus voor elkaar, woonden acht jaar lang in New York en raakten daar in de ban van yoga. Patrick sloot zijn praktijk in massage en voetreflexologie, G?sta zette een punt achter zijn succesvolle carri?re als modeontwerper. He-le-maal bekeerd was hij, in een paar jaar tijd. 'Mijn carri?re ging als een trein, maar intussen liep ik wel krom van de hernia door de stress. En ik rook, zoop en snoof, ik was een echte partyganger. Petsie nam me een keer mee naar yoga en ik ging al snel voor de bijl hoewel ik helemaal niet zo spiritueel ingesteld was. Door yoga en meditatie ben ik uiteindelijk helemaal genezen." In 1999 besloten Patrick en G?sta naar Nederland terug te keren om de "weg tot het grote geluk" hier te verspreiden. Nu hebben ze hun eigen yogaschool en geven ze les in zeven fitnesscentra. G?sta: "Bomvolle klassen hebben we. We zouden het driedubbele kunnen doen, zo veel vraag is er, maar dat willen we niet. We hebben het nu al zo druk. Stress? Hahaha. Wij niet."

Het grote geluk, daar praten ze graag over. En waarom dat yoga is, en niet pak 'm beet een personal coach, Landmark of een NLP-cursus? "We krijgen veel mensen die al het een en ander hebben geprobeerd, zegt Patrick. 'Want als je eenmaal wat vragen hebt, ga je natuurlijk zoeken. Maar er is een groot verschil tussen yoga en allerhande therapietjes. Bij yoga geef je de antwoorden zelf, niet een ander." Wie vraagt hoe yoga werkt, kan rekenen op een verhaal over energiestromen en universele vibraties, mantra"s en chakra"s. Voor wie dat niet begrijpt - de meeste van zijn leerlingen dus - wil G?sta het ook wel anders uitleggen. "De fysieke vormen van yoga werken via een rustige ademhahng. Die brengt de geest, die anders altijd elders is, naar het nu. En als je dan helemaal geconcentreerd bent, kun je houdingen aannemen die je nooit voor mogelijk had gehouden. Ineens sta je op je kop en je merkt: als ik rustig ademhaal en ik freak niet uit, dan val ik niet om. "Je maakt vanzelf de connectie: als op mijn werk mijn baas weer tegen me staat te gillen, haal ik rustig adem en raak ik niet in paniek." Dat lijkt nogal eenvoudig, maar een leven vol vreugde en geluk ligt natuurlijk niet zomaar voor het oprapen. "Wat denk je dat er gebeurt als je al je gedachten ineens luid en duidelijk hoort, omdat je minutenlang in dezelfde houding staat?, zegt G?sta. "Dat is h??l confronterend. Alle rotzooi komt eruit. Uiteindelijk lig je huilend op de vloer." Elke les hebben G?sta en Patrick wel een "huiler", zoals ze ze noemen. Vier jaar geleden wilde Marieke Geertsen (35) niets te maken hebben met alles wat ziek, zwak of misselijk was. "Ik dacht: overspannenheid is voor zwakke mensen, die hebben zichzelf niet in de hand. Mij zou zoiets nooit overkomen, want ik was sterk en kon alles aan. Dat had ik meegekregen van thuis op de de boerderij; daar werd immers ook gewerkt en niet gezeurd."

Als consultant kwam Geertsen gemiddeld in drie landen per week. Slapen was iets voor in het vilegtuig, de rest van de tijd moest er gewerkt worden. Nu ze de internationale baam van haar dromen had, wilde ze zich waarmaken. Bovendien werkten haar collega"s ook hard, dus eigenlijk was het heel normaal om een beetje door te buffelen."

"Langzaamaan zag ik alles wat ik moest doen als een grote berg die ik niet kon beklimmen. Een koffer inpakken, een gesprek voeren met een klant. Soms kwam er gewoon geen geluid meer uit mijn mond. Mijn bureau lag vol met gele memoplakkertjes, die ik niet kreeg weggewerkt. Intussen kreeg ik RSI en zware rugpijnen."

"Ik voelde me een mislukkeling toen ik me realiseerde dat ik burnt out was. Maar ik begreep ook dat ik moest veranderen. Uiteindelijk heb ik mijn baan opgezegd en ben ik dingen gaan doen die beter bij mij passen. Nu verkoop ik eigengemaakte keramieken beelden, geef ik workshops in teambuilding en doe in deeltijd de Kunstacademie. Acht uur per dag werk ik, en niet meer."

"Intussen ben ik ook op zoek gegaan naar meer innerlijke rust. Ik heb van alles geprobeerd: personal coaches, meditatie bij Oibibio, Gestalttherapie, bij een boercoach met schapen rondtrekken. Een aardige wereldreis had ik kunnen maken van het geld dat ik daaraan uit heb gegeven."

"Een jaar geleden ben ik met poweryoga begonnen. Daar leer ik te accepteren, tevreden te zijn met hoe het vandaag is. Dat vind ik nog best moeilijk, want ik heb een enorme drive. En ik leef ook in een omgeving waarin het belangrijk is om geld te verdienen en een mooie auto te hebben. Als je op een verjaardag komt is de tweede vraag, na "hoe heet je?", toch "wat doe je?"

"Wat ik bij yoga goed heb geleerd, is mezelf te ontspannen. Laatst was ik op een les bij G?sta en toen kon ik voor het eerst in jaren mijn hele rug plat op de grond krijgen. Ik word me steeds meer bewust van mijn lijf, let beter op mijn houding."

"Het is een grote strijd geweest, die gek genoeg niet zozeer lichamelijk was, als wel geestelijk."

Of yoga beter is dan bijvoorbeeld een flinke boswandeling voor mensen met spanningsklachten, weet de Amsterdamse huisarts H. Franssen niet: "lk wijs ze meestal wel op yoga, maar of dat echt werkt, hangt erg van de persoon af. De een ontspant op die manier, de ander leest liever een goed boek." Dat een groot deel van zijn pati?nten klachten heeft door stress, staat voor Franssen als een paal boven water. "Men beweegt veel te weinig, en het is vaak druk, druk, druk op het werk." De huisarts zou graag zien dat in bedrijven een half uurtje per dag werd besteed aan sport en ontspanning. "Of het nu yoga is of iets anders."

Henny Koerselman (56) heeft een wervings- en selectiebureau voor bedrijven met een "creatief product", zoals reclamebureaus. Twee keer per week heeft ze les bij Patrick en G?sta in Medico Vision. Daar was ze zo enthousiast over, dat ze ook yoga op kantoor wilde. Elke maandagavond heeft Koerselman nu met haar vijf werknemers en hun aanhang yogales. Soms doen ook de zakenrelaties mee. "Zelfs mijn zoon komt weleens, terwijl hij me er eerst altijd mee plaagde. "Ga je weer zitten zweefteven", zei hij dan. Nu heeft hij ingezien dat het iets anders is." Ook haar werknemers waren niet allemaal even enthousiast. "Waanzin vonden sommigen het. Ik heb ze vrijgelaten in hun keuze. Nu doet iedereen het en vinden ze het geweldig. "Of er effecten zijn op het werk? We doen het nu een half jaar en er is nog niemand geweest die ook maar een dag ziek thuis is gebleven. Daarvoor gebeurde dat regelmatig. Ik heb ook het gevoel dat we toleranter zijn met elkaar."

G?sta en Patrick vertrekken binnenkort naar India, zoals elke winter. Goeroes bezoeken, chanten, mediteren, en natuurlijk veel yoga doen. Over een paar jaar willen de mannen aan de voet van de Himalaya een retraite-oord opzetten en reizen gaan organiseren. Voor de Nederlanders die "dieper wllen gaan. G?sta ziet het helemaal voor zich: "We laten ze uren stilzitten, dus spacen ze helemaal out. En dan af en toe naar zo"n oranje jurk met een baard die ze een klapje op hun hoofd geeft."


Click here to go back to the general information page.